SAMSUN'A
KiM AYAK BASTI?
27 EKiM 1997
Kurtulus Savasini Emperyalist Devletlere karsi kazanilmis bir zafer olarak dusunmekten ziyade, bu devletlerin kendi aralarindaki cekismeler nedeniyle kazanilmis bir zafer olarak ele almak daha dogru bir tutum olsa gerek.
"Okuz olur ortaklik bozulur" deyisi, yikilan Osmanlinin ardindan Ingiltere, Fransa ve Italya'nin birbirleriyle mucadelesini tek cumle ile aciklar. Ortakligin bozulmasi okuzun olmesinin hemen ardindan baslar. Osmanli Imparatorlugu savastan yenik cikmis, topraklari isgal edilmistir. Dikkatleri Mezopotamya'ya odaklamak M.Kemal'in Samsun'a cikisini anlamamizi kolaylastirabilir. Mezopotamya baslangicta Ingiltere ve Fransa tarafindan paylasilir. Derken Ingiltere beklenmedik bir sey yapar. Petrol kaynaklarinin uzerinden kalkar ve bu bolgeyi Fransizlara birakir. Kilikya, Antep, Urfa civarlari Fransizlara kalir. Ingiltere'nin plani Istanbul'da halife uzerinde etkili olmak boylece somurgelerindeki muslumanlari etkilemek olarak dusunulse de aslinda Kilikya ve Guneydogu'dan vazgecmemistir. Bir olasilik Ingilizlerin suyun basini tutup isi halifeden bitirmek ulkeyi Ingiliz mandasi altina almayi planlamalaridir. Istanbul'da Ingiliz Sevenler Dernegi kurulmustu bile ve tamamen bu amaca yonelikti. Imparatorlugun Ingiliz etkisi altina girmesi durumunda Ingiltere'nin karsisina cikacak iki engel vardi:
Italyanlar ve Fransizlar. Italyanlar'in icabina Yunanistan yolu ile bakilacakti. Yunanlilar, Ingiltere'nin kiskirtmasi ile sozde Italyan isgaline ortam saglamasi icin cikarildilar. Boylece Italyanlara karsi hayali genis Yunanistan Ingiltere tarafindan kullanilmis oldu. En buyuk engel ise Fransizlar'dir. Fransizlarin geregine nasil bakilacak? Cevap sasirtici: M.Kemal. M.Kemal'in Samsun'a Vahdettin tarafindan gonderilip gonderilmedigi sik tartisilir. "Cankaya" adli kitabinda F.Rifki Atay M.Kemal'i Samsun'a Vahdettin'in gonderdigini soyler. Buyuk olasilikla arkadaki gorunmeyen guc Ingiltere'dir. M.Kemal liderliginde halk orgutlenip Kilikya'daki Fransiz-Ermeni kuvvetleri sokup atilacak boylece Ingilizler de Fransiz derdinden kurtulacaktir.
Samsun'da Ordu Mufettisligi gibi siradan bir goreve Anafartalar'da dunyaca un kazanmis M.Kemal'in gonderilisi dikkate deger. Ustelik 19 Mayis 1919'da Samsun ve cevresinde cok sayida Ingiliz kuvvetleri de vardi. Ingilizler pekala M.Kemal'in geregine bakabilirlerdi. Bakmadilar cunku M.Kemal'in Anadolu'ya cikip Fransizlarin uzerine atilmasi islerine geliyordu. Boylece Ingilizler kursun sikmadan tum Kilikya ve Mezopotamya'ya sahip olabilecekti. Isin diger avantajli yani Ingiltere somurgesindeki muslumanlar Ingiltere'ye karsi tepki gosteremeyeceklerdi cunku muslumanlara karsi savasan Ingiltere degil Fransa olacakti.
Kisacasi M.Kemal'i Samsun'a Ingilizlerin cikarmis oldugu tartismaya deger bir iddia. Anadolu Hareketi basladiginda Fransizlarin bu isin baslamasinda Ingiltere'yi suclamasi, M.Kemal'in ve Ingilizlerin bunu reddetmesi bu iddiayi desteklemekte.
ingiltere bu hesabinda basarili olmussa da Londra'daki hesabi Anadolu'ya uymamistir. Fransizlar planlandigi gibi saf disi edilmistir. Italyanlar da. Hesaplarinda M.Kemal'in Vahdettin ve Ingiltere'ye ihanet edecegi yoktu.
M.Kemal ihanete ugrayan Fransa, Italya ve Rusya'yi arkasina alip Ingilizin silahini geri teptirmistir.
22 EKiM 1997
© COPYRIGHT 1997, Turkiye Net (www.turkiye.net)