Yasamin Ince Çizgileri Üzerine Çesitlemeler

Evrensel bir oyun surecinde, yasama sirasinin kendisine verildigi bir anda "bebek" aramizda. Çirilciplak ve sade, taze bir insan. Etrafina sevgi tasimaya basladigi ilk solugu ile son solugu arasinda yasama bir armagan bebek. Yasadiklarimiz herbirimize ozel, bir oyku icinde ince cizgiler. Onu sedef bir kakma gibi islerken bazen guldugumuz, zaman zaman korktugumuz, buyulu cizgilerdir yasami insana ozel kilan.

En kucuk insan toplulugu -aile- icinde baslayan yasam oykumuzde, toplum dedigimiz daha buyuk sahnede gecirdigimiz gunler silsilesinde ince cizgilerdir yasama anlam veren. "Terbiye" diye tanimlanan kaplama, edindigimiz ilk çizgidir. Karsidan cekici ve etkileyici parlak bir kaplama. Kisinin agzindan dokulen sozlerden cok ve sozlerden ote davranislarinin kendisi oldugu, sozlerinin davranislariyla bir butun olusturabildigi gercek deger ise kaplamanin altinda gizlidir. Ikili iletisimler kurulmadigi surece gercek degerinin ne oldugunu anlayabilme olasiligi ise hayli dusuktur. Bu ince çizginin taze insana tek ogretildigi yer ise cekirdek birim ailedir.

Çevre, okul, sosyal iliskiler icinde palazlanmaya basladikca taze insan yeni ince çizgiler bulacaktir kendi öyküsünde. "Adil olabilmek" ise hicbir normda paha bicilemeyen bir diger çizgidir, yasam boyu isledigimiz. Bir insanin kendi oz varligini, dis dunyaya karsi tamamen sinama sansina sahip oldugu, kendisiyle basbasa kaldigi ve kendisine meydan okuyabildigi bir deger.

"Edep" taze insanin, toplumun etkin bireyi haline geldigi andan itibaren kazanmaya aday oldugu bir baska çizgidir. Tipki yabani bir agacin asilanmasiyla elde edilen guzel ve tatli meyveler gibi, edep de manevi asilama diyebilecegimiz, "ehli" olan daha deneyimli ve daha yetkin yakinlarimiz tarafindan yine ilk once aile icinde asilanir.

Sozu edilen bu çizgilere sahip bir insanin kotu diye nitelenen toplumun bilinen normlara aykiri olma halini, normlara uygunluklarla ayni anda yasamasi olasi degildir. Ya da baska bir deyisle; kendi oykusunu sozu edilen bu inceliklerle isleyip, degerli hale getiren insan butun bunlara tamamen ters olan kotulukleri ayni anda isleyemez. Insan ozunde iyi yaratilmistir. Yaradilistan bu dunyadan ayrilincaya degin ruhla, askla, akilla ince ince yontarak isleyip guzellestirilen, degerli kilinan bir yasam; dogasi geregi kotuluklere terstir. Özunde iyi olan insanin bilgisi, nasil olmasi gerektigi , yasamin anlam ve amacinin ne oldugu; ruh icin en yuksek iyiligin gerceklestirilmesidir. Socrates'e gore; bu "Ahlak" olarak tanimlanir. O, salt insani dusunerek, kisisel ayriliklarin otesinde degismeyen ozu arar ve butune gitmek icin calisir.

Terbiye, adil olabilme ve edep; islenip guzellesmesi bir omur alan ince çizgilerdir çizdigimiz. Butun bu kavramlarin gerceklestirilmesi uygulanabilmesi icin insanin kendini, kim oldugunu, yasama surecinde kendinden neler bekledigini ve yaptigini bilmesi kisacasi; bireyin "kendini bil"mesi gerekir. Çunku en kesin bildigimiz tek sey aslinda suda saman copu olmamiz yani bir engin bilinmeyen bilgi denizinde hicbirsey bilmedigimizdir. Esyanin ve doganin aslini, ozunu bilmememize karsin bir tek seyi bilebiliriz; kendimizi. O halde bilme olanagina konu olan nesne "insan" demektir. Öyleyse; bu ince ve yalin çizgilerle insani ogrenelim, kendimizi bilelim.

Her bireyin yaradanin bilgisi ve denetimi altinda olmasi nedeniyle Müslumanlik dini de ahlaki, iyi insan olmanin en buyuk yol gostericisi kabul eder. Insanda ahlaki sorumlulugun oldugunu kabul eden Muslumanlik insanin hur oldugunu da ileri surer. Bunun icin dinin kendisinde hicbir zaman zorlama olmadigi Kuran-i Kerim'de:
"Dinde zorlama yoktur. Artik olgunluk, sapikliktan iyice ayrilip belirmistir."  (Bakara: 256) ayetiyle açiklanmistir.

Yasama sirasinin bizlere verildigi andan itibaren bazen korkarak, bazen gulerek ama her zaman kendi hur irademizle ve tamamen kendi sorumluluk alanimiz icinde isledigimiz öykülerimize daha bircok ince çizgiler çizip, onlar uzerinde cesitlemeler yaratabilmek dilegiyle yasami birkez de Mücap Ofluoglu' nun su dizelerinde dusunelim:

Evrensel bir oyundur süren
Korkulu, aglamakli, gülmeli
Yasamdir oynanan
Ince, yalin, islemeli.

Saglicakla!