Yazimin basligini bilerek "dostluk" koymadim. " Dostluk" her zaman yasayabilecegimiz birsey degil de ondan! " Arkadaslik" ve " Dostluk" kavramlarinin tanimlamaya kalkismak yerine, size bir kisinin cocukluktan orta yasa kadar edindigi izlenimlerle birlikte yasadiklarindan ogrendiklerini aktarmak istiyorum. Ama bundan once size birazcik bu iki kavramin farklarindan gene de bahsetmeliyim . " Arkadaslik" daha rahat, daha orta yas grubuna yonelik bir birliktelik turu. Oysa " Dostluk" oyle mi? Akliniza gelen veya gelemeyen tum ozverileri, katiksiz sevgileri, evlilik gibi " iyi gunde kotu gunde yaninda olmalari" ve daha aklima gelmeyen herseyi bu " dostluk" kavramina rahatlikla utanmadan, sikilmadan yukleyebilirsiniz. Gercekten de " dostluk" budur. " Arkadaslik" ise daha yumusak, iliskideki ikiliye daha cok ozgurlukler taniyan, anlamli, " dostluk"tan daha kolay ve gene de caba isteyen bir iliski turudur.
Insanoglunun ilk alti yilini bir kenara atmamak gerektiginin en onemli nedeni ; halen karakterlerimizin 1,5 ila 3 yas arasinda olustugu varsayiminin benimsenmesinden ileri gelmesidir. Eh hic birimizde bunu henuz yadsiyamayiz degil mi? Ama ben, ozellikle 3 yasa kadar hemen hemen hicbirimizde herhangi bir ani kalintisi birakmayan yillarin uzerinde bilemedigim fikirler yurutmek istemedigim icin, bu yazi konusunu biraz da anlayisiniza siginarak 6 yasindan baslatmak istiyorum.
6-12 yas arasi gercekten zor bir donemdir bu konuda. Kendinizi akranlarinizla, kendiniz ile degil de, anne babanizin mesleginden, evde bulunan ve sizce degerli gorunen esyalarin yaristirilmesiyla baslarsiniz. Ve buyuk bir olasilikla ilk askta: duzeltelim karsi cinse duyulan ilk tuhaf ama o kadar da hos duygular bu donemde baslamaktadir. Konumuz bu degil. Evet bu donemdeki arkadaslik ( hicbir zaman dostluk diye tanimlanamaz zaten) cogunlukla acimasizdir. Herhangi bir tokezlemeniz sizin onem verdiginiz arkadasinizin dikkatinden kacmaz ve siz bu zayifliginizla basbasa savasirsiniz.
13-17 yas arasi arkadaslik ( ve en cok dostluk) iliskileri ise cogunlukla cok yogundur. Bu donemde aileler( anne babalar) hep elestirilir veya garipsenir; kurulan her turlu yakin iliski herseyin uzerindedir. Hatta bu onemseme biraz hastaliklidirda... Ama genede bu koru korune baglilik sonraki yillarimizda gorulemeyeceginden cok ta anlamlidir. Gene bu iliskilerin biraz da mantik yonu olusmussa, en guzeli olan; sonraki yillara da yayilmasi yasanabilecek bir olasiliktir.
18-21 Yas arkadasligi ve veya dostlugu ise daha da carpasiklasir. Nasil demeliyim ki; hem artik bu yaslarda olgunluga adim atmisizdir, hem de bir yanimiz genclikteki heyecanli ama o kadar da durust kesitindededir hala... Genede universitede kurulan her tur ( dostluk veya arkadaslik) iliski gercekten anlamli bir temele dayaniyorsa surer sonrasinda da...
Simdi en zor tanimlanan bolume geliverdik iste... 21 yas sonrasi arkadasliklar. Bu donem artik bireyin bir is sahibi olma amaciyla yaptigi egitimin son bulmasiyla baslar. Is sahibi olunur, bunun yaninda artik ya kalici bir karsi cins iliskisi zaten vardir, yada bu donemle birlikte bu arayis hizlanir ve cabuk sonuclanir. Artik bireyin uzerine binen sorumluluklar cok yogundur. Is cevresinde kendini kabul ettirme cabasi, karsi cins iliskisinin getirdigi turlu sorumluluklar vesaire... Bu donemde varolan arkadasliklar sarsintilar gecirir, neden cok basittir. Artik birlikte paylasilan uzun zamanlar, ayda, onbes gunde bir cikilan yemeklere, bir icki icin gidilen Barlarla sinirli kalmistir. Cunku zaman artik cok degerlidir, herkesin yapacak birseyi vardir. Ustune ustluk artik hersey ortak da yasanmiyordur. Esin, nisanlinin, sozlunun ailesi, akrabalari ve arkadaslarina da zaman ayirmak gerekmektedir. Sozun ozu artik yasam bireyi yonetiyordur, bireye de sadece boyun egip, uyum saglamaya calismak kalmaktadir. Bu donemde bircok arkadasliklar sona erer, yerine yenileri gelir, ama yeni kurulan arkadasliklar cok da farklidir. Artik arkadaslarimizin cogunlugu; is cevremizden, esimizin, nisanlimizin, sevgilimizin cevresinden kurulan yari zorunlu arkadasliklardir.
Yukarida ozetlemeye calistigim donemlerin her biri de birbirini takip eden ve bunu yaninda birbirinden keskin bicimde ayrilmis donemlerdir. Bunlari yasamadan yapamayiz. Ama yapabilecegimiz birsey var. Bu donemlerin bize getirdigi arti ve eksileri iyi tartip, bir yenisinin kurulmasi cok emek isteyen arkadasliklarimizi, dostluklarimizi gecirdigimiz her donemde ayakta tutmaya calismaktir.
Gouangzhou/Cin