CEVIRILER EVLERE SENLIK

Avustralya’da yayinlanan Turkce cevirilere doyum olmuyor..

"SIGARAYI BIRAKTIGINIZDA KILO ALMAK ISTEMIYORSANIZ, ALMANIZ GEREKMEZ.."

Avustralya’ya geldigimiz ilk gunlerde bir hayli saskina donmustuk. Resmi dairelerde ve etnik topluluklarin sikca gidip geldigi yerlerdeki cesitli dillerde basilmis egitici brosurlerde, daha once hic gormedigimiz bir Turkce kullaniliyordu. Done done okudugumuz halde genellikle ne demek istendigini anlayamiyorduk. Konuyu biraz arastirdigimizda ise, halkin bu durumdan pek de rahatsiz olmadigini, cunku kimsenin zaten o brosurlerin farkinda bile olmadigini anlayiverdik. Avustralya’daki sosyal devletin kendi vicdanini rahat tutmak icin etnik toplumlara sundugu biberonlardan biri de, bu Turkce yayin bombardimaniydi. Her gittigimiz hastanede, postanede, resmi dairede, ortalik on-onbes ayri dilde basilmis brosurlerden gecilmiyordu. Sagliktan sosyal guvenlige, trafikten cocuk bakimina kadar akliniza gelebilecek her konuda birseyler bulabiliyordunuz.

"IYI BIR TEMIZLIK YAPABILMEK ICIN KENDINIZI AYNADA GORUNUZ. KUCUK BASLI BIR DIS FIRCASI KULLANININZ." Iyi bir ceviri yapabilmek icin de, sadece el altinda bir Redhouse sozlugu bulundurun. Kelimeleri tek tek Turkceye cevirip yanyana dizdikten sonra, bu yazdiginizi okuma zahmetine bile katlanmadan, aynen yollayin. Size bu ceviriyi ismarlayan devlet dairesi nasilsa anlamayacak ne yazildigini. Eh, millet de enayi nasil olsa; gundelik konusmalarinda daha iyi bir Turkce mi kullaniyorlar sanki..

"SIGARA YERINE DUSUK KALORILI YIYECEKLERE UZANIN, PIPETINIZI CIGNEYIN, BARDAK ALTLIGINIZI KARALAYIN YA DA PARMAGINIZI SUREKLI BARDAGINIZA DEGER DURUMDA TUTUN.." Aslinda bu tur yazilarin cevirisi komik gorunmesine gorunuyor, ama inanin bunlarin Ingilizce asillari da bir alem. Devlet dairelerinin ellerinde para bol oldugu zaman en iyi yasak savma yontemi, brosur basmak. Halki bilgilendiriyoruz gerekcesiyle, akla gelmedik her konuda brosurler basiliyor; ardindan etnik toplumlarin da oylari hesaba katildigi icin bu brosurler bir guzel azinlik dillerine ceviriliyor. Bu sayede bizler de bu akillara durgunluk veren Turkce yayinlari okuma imkanina kavusuyoruz.

"HER KADIN SIVI TESTI YAPTIRMALIDIR" Turkce metinlere "Pap Smear" olarak yerlesmis testin adi sozluklerde bulunmadigi icin, cevirmenimiz hicbir ek ucret talep etmeden yeni bir kelime yaratmis: sivi testi. "DIREKSIYON KULLANMAK BIR KOORDINASYON BECERIGIDIR. ALKOL, ILAC VE DIGER UYUSTURUCULARIN ETKILEYEBILECEGI DAHA BIR COK BECERIKLIKLER VARDIR." Dunyanin oteki ucundayiz diye kafasina gore ceviri yapmanin ne denli beceriklik bir is oldugunu goruyorsunuz iste..

"DISLERINIZE EN ZARARLI SEKER YIYECEKLERDE BULUNAN DISLERINIZE YAPISAN TEMIZLENMESI GUC SEKERDIR. BUNLARA PASTALAR, SEKERLI BISKUITLER, DONATLAR, TORTALAR, SEKERLI COREKLER VE HAMUR ISLERI, EKMEK VE RECEL, EKMEK VE BAL, KURUTULMUS MEYVALAR, SAGLIKLI MEYVA CUBUKLARI, SEKER BATIRILMIS KAHVALTILIKLAR, SEKER ORTULERI, SURUPLAR, TATLI SURUP ILACLAR VE DAHA BIR COKLARI." Ey Turk milleti, sakin ola ki, biz bu yaban ellerinde donatlara, sekere batirilmis kahvaltiliklara ve seker ortulerine talim ediyoruz sanmayin. Kahvaltiyi aynen sizin gibi peynir ve zeytinle gecistiriyoruz. Sekere batirilmis olan, sadece Avustralya’da abdurrahman celebi’lik taslayan cevirmenlerimiz.

"AVUSTRALYA YASALARI KISILERE ISTEDIKLERI KIMSELERLE EVLENMEK YA DA EVLENMEMEK KONUSUNDA ONEMLI OZGURLUKLER VERMEKTEDIR." Maalesef ayni yasalar, yabanci dillerde ceviri yapacak kisilere de kafasina estigi sekilde takilma ozgurlugu tanimaktadir.

"BIR KONUT ALMANIN BASLICA NEDENLERI ARASINDA KISILERIN AILELERINI BUYUTEBILECEGI VE GUVENILIR BIR YUVALARI OLACAK BIR YERE YERLESMEYI ISTEMELERIDIR." Cumlenin basina geldiginde sonunu unutan bu cevirmenimiz gundelik konusmada nasil bir dil konusuyor, insan merak ediyor. Kabahat onda degil, "To raise a family" cumlecigini "aile buyutmek" olarak ceviren zekayi daktilonun basina oturtanda.

Bu anlattigimiz yazili cevirileri bu sekilde siralamakla birlikte, sozlu cevirilerde ne tur potlarin kirildigini gosterebilmek haliyle olanaksiz. Avustralya’da kazara mahkameye isiniz dustu diyelim. Ingilizcenize guvenemeyip bir cevirmen istediginizde muhtemelen cagrilacak olan firmalardan birinin yerel gazetedeki ilanina buyurun: "AYRICA EHLIYETLI TERCUMANLARIMIZ YUKSEK EGITIM MEZUNU OLMAKLA BIRLIKTE TUM MAHKEME DURUSMALARI VE DIGER YASLA ISLEMLERLE ILGILI KONULARDA DENEYIMLIDIR." Isiniz boyle cevirmenlere kalinca, tanik olarak girdiginiz mahkemeden elleriniz kelepceli bile cikabilirsiniz. Ya da bobrek sikayetiyle girdiginiz hastaneden midenizin yarisi alinmis olarak cikmaniz da mumkun.

Avustralya’daki ceviri dunyamizin en hos yani, Ingilizcedeki "interpreter" ve "translator" ayirimini aynen cevirmek ugruna, "cevirmen" ve "tercuman" kelimelerinin ayri ayri kullanilmasi. Yani, yine Avustralya’daki "ben yaptim oldu" anlayisina uygun olarak, burada sozlu ceviri yapana "cevirmen", yazili ceviri yapana ise "tercuman" deniyor!. Bu da Avustralya’da kendi kendimize yarattigimiz inceliklerden biri.. Bu alanda bir sure oncesine kadar egitim veren ve Turkce cevirmen yetistiren yuksek okulda da, ogrenciler "cevirmen ve tercuman" gibi bir muglak bir unvanla mezun oluyorlardi.

Butun bu anlattiklarimiz, sadece adam yoklugundan arada bir cevirmenlik taslayanlar degil. Yukaridaki cumlelerin bazilarini cevirenler, tam gun bu isle ugrasan, "egitim gormus" kisiler. Bunlarin arasinda "Persian Gulf"i "Iran Korfezi" diye cevirenler istersiniz, "to do gardening" sozcugune "bahce yapmak" diyen mi.. Hatta Switzerland’a Isvec diyecek birini ariyorsaniz, onu da bulabilirsiniz burada..

Arz eksikligi mi talep yaratmiyor, yoksa talep yoklugundan dolayi mi iyi ceviri yapilmiyor anlamak guc. Ancak her onune gelenin boyle rahatlikla laf ufurdugu baska bir alan bilen varsa soylesin bana..

Melbourne / 20.4.97

© COPYRIGHT 1997, Turkiye Net (www.turkiye.net)