Eylul ayinda Azerbaycan'a yapmis oldugum seyahatte gazeteciler
ve siyasi liderler ile petrol meselelerinde otoriter kimseler ile gorusmelerde
bulundum.Eylul ayinda Azerbaycan'a yapmis oldugum seyahatte gazeteciler
ve siyasi liderler ile petrol meselelerinde otoriter kimseler ile gorusmelerde
bulundum.
Musavat Partisi lideri Isa Gamber, Milli Halk Cephesi ikinci baskani Ali Kerimov (baskani Ebulfez Elcibey'dir) ve Azerbaycan Petrol Devlet Sirketi (SOCAR) eski baskani Sabit Bagirov ile yaptigim gorusmeleri burada yayinlayacagim.
Ilk yazim muhalefetteki Musavat Partisi'nin lideri Isa Gamber ile yaptigim gorusmenin transkripsiyonudir. Isa Gamber 38 yasinda fakat deneyimli bir politikaci. Aliyev iktidari sirasinca defalarca goz altina alinmistir.
Ozellikle liberal ekonomik reform taraftari ve Milli Halk Cephesi'ne nazaran milliyetcilik meselesinde daha yumusak tavri ile goze carpmaktadir. SOCAR eski baskani Sabit Bagirov'un olasi bir Musavat iktidarinda onemli bir siyasi pozisyona gelecegi tahmin edilmekte.
Azerbaycan'in siyasi partilerinin kisa bir tarihi icin burada daha once yayinlanmis bir yazimi okuyabilirsiniz. Bu yaziya sayfanin sonundaki "Ilgili Kose Yazilari"ndan ulasabilirsiniz.
MEHMET BINAY: Isa bey oncelikle menim icun ayirdiginiz giymatli vaktiniz icun cox sagh olun. Size cox direkt bir sual sormak isteyirem: Milli Halk Cephesinin iktidardan gitmesinin ahirinda Azerbaycanda demokrasi cox geriledi. Demokrasinin geri gelmesi ne vaktte olur ve bunun icun gerekli sartlar nelerdir?
ISA GAMBER: Bu cox zor bir sualdir.Azerbaycan'da diger Turk Cumhuriyetleri'nden farkli olarak Demokrasi Ananeleri mevcuttur. 19.yuzyilin sonu ve 20.yuzyilin basinda Azerbaycan'da neftin (petrol) istismari nedeniyle cox guclu bir inkisaf (olusum, gelisme) olubdur, bu zeminde yeni iktisadi, ekonomik munasebetler formalasibdi ve tabii ki bu zeminde de demokrasi ananeleri formalasibdi. Bu yuzyilin evvelinde biz Sark'da ilk demokratik devleti kurmusuk. Bu nedenle biz 80'li illerin sonunda Gorbachov Perestroika'si zamani basladigimiz harekatda ustunluklere malik idik, diger Turk Cumhuriyetleri'ne bakanda. Ve bu da ozunu gorterdi yalniz Turk Cumhuriyetleri'nden Azerbaycan'da demokratik kuvvetler hakimiyete gelebildiler. Zorluydu bu demokratik hakimiyetin omru uzun cekmedi, yalniz bir il dayanabildi. Lakin kohne (eski) komunistler iktidara donseler bile, Azerbaycan'da muhalefeti on siradan cikarabilmediler. Buna gore bugun Azerbaycan'da yari demokrasi, yari diktatura vardir.
MEHMET BINAY: Demokrasi halkin ozunde var diyorsunuz...
ISA GAMBER: Caninda var, ananesinde var. Bizim halkimiz mutesebbisciligi seven bir halktir. Ozu imkan tapip bir is yapmak isteyen bir halktir, ve bu ananeleriyle yasiyir. Bugun Azerbaycan'da yarim demokrasiya, yarim diktatura olmasi serayeti bunu gosterir ki, demokrasiyanin tam bertaraf olmasina imkan yoxdur. Ancak ne zaman bunu soylemek cok cetindir(zor).
Ancak men bazi Bati politologyalarinin fikirlerine razi degilim; Onlar deyirler ki, Azerbaycan halki demokrasiye henuz hazir degil. Demokrasiye hazir olmasi icun zaman lazimdir. Sadece Azerbaycan oyle murekkep bir regionda yerlesib ki, Azerbaycan'da olan butun prosesler Azerbaycan halkinin ozunden asil degil. Ozunden asil olsaydi demokrasiye gecis daha az etkilerlen olurdu. Beynelhalk, halk faktorler az degil bu proseste. Bu nedenle demokrasinin ne vakit gelecegini prognozlastirmak, ne zaman demokrasi gelecek demek cok cetindir. Hele malumdur ki demokrasiye giden yol bitmez, sonsuz bir yoldur.
MEHMET BINAY: Haydar Aliyev'in hukumetinin omru cox uzun degildir. Bilindigi uzre Aliyev'in yasi yuksektir ve olumu aninda da bugunku rejim de sona erecektir.
ISA GAMBER: Hele ki Haydar Aliyev gibi avtoriter bir sahsiyet Azerbaycan'da tam bir diktatura kurabilmedi. Formal da olsa ulkede demokrasi alametleri mevcuttu. Coxpartilik, sosyalist gazetalarin cixmasi, vesaire. Aliyev demokrasinin gelmesini uc il geri atdi, uc il ilen gitdi. Ancak sonsuza kadar gitmez.
MEHMET BINAY: Isa bey, mumkunse Musavat Partiya'sinin prensiplerini kisaca anlatabilirsiniz?
ISA GAMBER: Musavat Partiyasi asrin evvelinde formalasmis, Azerbaycan'in en gedim, en eski partiyasidir. Partinin suari, slogani, "Insanlara hurriyet, milletlere istiglal" olmustur. Bugun icun de bu prensip bizim icun aktualdir. Esas istegimiz de Azerbaycan'in tam mustakilligi, demokrasiyanin hukum surmesi...
MEHMET BINAY: Peki Musavat'in Milli Halk Cephesi'nden farki nedir? Iki partiya da demokratik ve liberal partiyalardir. Arada prensip farklari mevcut mudur?, bu bolunmenin sebebi nedir?
ISA GAMBER: Halk Cephesi 80'i illerin sonlarinda formalasmaya basladi. Ve biz Halk Cephesi'ni kurarken hic bir sart koymadik. Soyledik ki, kim ki Azerbaycan'i Ermenistan tecavuzunden korumak isteyir ve kim ki Azerbaycan'in mustakil olmasini isteyir, bu harekete kosubdur. Bunlarin arasinda gecmis komunistler de var idi, Islamci kuvvetler de var idi, solcular da sagcilar da var idi. Ve onu demek lazim ki, siyasi farkler o kadar da ortaliga cikmayirdi cunku siyasi proses gecmemisti; insanlar ozlerinin siyasi yerlerini tapabilsinler(bulabilsinler). Iste Halk Cephesi boyle bir teskilat idi. Tabii ki bu proses gectikce, muayyen Halk Cephesi'nden ayriliglar olmaliydi. Ancak Musavat'in Halk Cephesi'nden ayrilmasinin baska bir nedeni, sebebi de var: Bu sebep onunla bagliydi ki, Musavat, Azerbaycan'in en gedim(eski) partisiydi ve bu parti 20.ilden, Azerbaycan'da Bolsevik hukumeti kurulandan haricde, muhacirde faaliyet gosterirdi. Ve bu parti ne vakt olsa Azerbaycan'a donmeliydi. Ve bu parti Azerbaycan'a donerken ulkede hormeti olan populer insanlar tarafindan kurulmaliydi ve biz de tabii ki ananeleri olan Musavat partiyasini tesadufi insanlarin eline verebilmezdik ve bu gorevi uzerimize goturduk.
Halk Cephesi ile Musavat arasinda muayen farklar var. Bu farklar programda herhalde Cenubi(guney) Azerbaycan meselesinden dolayi idi. Geri kalani ise taktik meselelerinde belli olur.
MEHMET BINAY: O zaman Cenubi Azerbaycan meselesine gelelim; Sizin Cenubi Azerbaycan ile birlikten anladiginiz nedir?
ISA GAMBER: Birincisi Musavat Partiyasi'nin programinda yazilib ki Azerbaycan'in ikiye parcalanmasi tarihi bir adaletsizlikdir ve bu adaletsizlik bir son bulmalidir. Ikincisi Musavat Partisi butun devletlerin arazi butunlugune hormetlen yaklasir. Ancak her bir devletin dahilinde yasayan insanlarin duygularinin korunmasini da arzulayir. Ucuncusu de yazilib ki, Cenubi Azerbaycan'in tarihinin menfilestirilmesi Iran'da yasayan Azerbaycanlilar'in meselesidir. Onlar ozleri karar vermelidir, biz de onlara manevi ve siyasi destek olabilirig. Zaman gelir ki biz alagelerimizi yaklastirabilerig. Bu iktisadi, kulturel ya da siyasi olabilir.
MEHMET BINAY: Karabag meselesine gelelim. Sizin Ermenistan ile olan sorunlara ve de Karabag meselesine cozum oneriniz nedir?
ISA GAMBER: Musavat Partisi burda iki beynelhalk prensibe inaniyor. Birincisi; serhedlerin(sinir) zorla degistirilemeyecegi, ikincisi de milli azinliglarin duygularina hormetle yakinlasi gerekliligidir. Esasinda problemi cozmeye taraftariz; Karabag'da yasayan Ermeniler'e medeni muhtariyet teklif ederig. Ozdillerini, medeniyetlerini korusunlar. Biz dusunurug ki Karabag'a medeni muhtariyet ilen yanasirig, diger gozlenilen islahatlar normal bir hayatina teminat vermis olabilir. Sohbet gelir; yerli problemlerini ozleri halletmelerini, ozlerine belediyeler secmelerini ve iktisadi azadliglarinin genislemesini destekleriz. Bize oyle gelir ki, yerli muhtariyete malik olan ve iktisadi azadligi olan insanlar oz hayatlarini istedikleri gibi kurabilirler. Baska bir seyler taleb etmek Azerbaycan'dan ganunlarimiza ziddir ve halkimiza ziddir.
MEHMET BINAY: Yani avtonomi taraftarisiniz?
ISA GAMBER: Medeni muhtariyet.
MEHMET BINAY: Siyasi olarak da bir ozerklik taniyacakmisiniz?
ISA GAMBER: Azerbaycan unitar bir devletdir ve Musavat Partisi Azerbaycan'da foderatif kurulusun aleyhindedir. Oz topraklarimizda bir baska siyasi devlet kurmaga iznimiz yoxtur.
MEHMET BINAY: Tutumunuz aynen Turkiye'nin Kurt meselesine yaklasmasina oxsar.
ISA GAMBER: Bir kisim farkler var. Men bu meselenin cox derinine gitmek istemezdim ama men dusunurem ki, ne zamansa Turkiye'de Kurtlere medeni hukuklar verilseydi, onlarin oz dillerini danismak, kitab birakmak olsaydi bugun ki problemler cikmazdi. Tarihten tecrubeden malumdu ki her bir milli azinligin icinde separatcilar azlig teskil ederler. Normal yasamag isteyen insanlar cokluk teskil ederler. Ve bu normal yasamag isteyen halka medeni hukuklar taniyanken onlar artik separatcilarin(ayrilikcilar) ardindan getmeyirler ve separatcilar da hecbir is gorebilmeyirler. Bu menim dusuncemdir ve mene gelir ki bu tur yaklasma daha duzgun olabilir.
MEHMET BINAY: Bu konuya gelmis iken, Turkiye'ye bakisiniz nedir? Bildiginiz uzre Turkiye, Sovyetlerin dagilisindan sonra Azerbaycan'da ve Orta Asya'da cumhuriyet devrinden farkli olan bir siyaset gutmeye baslamisdir. Fakat Aliyev devrinden bu yana da iliskilerde degisiklik gorulmektedir. Aktuel beynelhalk vaziyetde Turkiye'yi nasil gorursunuz?
ISA GAMBER: Ilk once gardas halk, millet gibi ... ve Azerbaycan icun en onemli harici devletdir. Biz isteyirig ki Turkiye tum problemlerini cozsun, ve bolgede, regionda en guclu devlet gibi yer tutsun ve diger Turk Devletleri'nin, Azerbaycan'in problemlerinin cozulmesinde daha cok is gorsun.
MEHMET BINAY: Konkret olarak Turkiye'nin Azerbaycan'da ve diger Turk Devletleri'nde yapabilecegi neler vardir?
ISA GAMBER: (sessizlik)
MEHMET BINAY: ...Yapmak istedigi ve yapamadigi neler var?
ISA GAMBER: Turkiye ile munasebetler, Azerbaycan ictimaende iki donemden gecer. Birinci donemde, halk dusunurdu ki Turkiye Azerbaycan'in tum problemlerini cozecek. Biz o zaman soyleyirdik ki, Turkiye ancak oz meraklariyla(cikar) Azerbaycan'in meraklari ustu uste dusen zaman bir is gorebiler. Turkiye bir mustagil devletdir ve her bir devletin ozunun meraklari vardir. Hecbir devlet ozunun aleyhine, meraklarina aykiri bir is gormemelidir.
Bilirsiniz ki Elcibey iktidari devrilenden sonra ve yeni iktidar gelenden sonra cemiyetde boyle bir sey formalasmaya basladi ki evvel vakitteki Rusya'nin yerini Turkiye tutsun, Azerbaycan'da agabey-boyuk gardas meselesi gundeme geldi. Turkler heryeri aldilar Azerbaycan'da, Baki'de... Iste bu turden sohbetler basladi ama biz bunun aleyhineyig. Mana oyle gelir ki, Turkiye ancak oz meraklarinin uygun geldigi yerlerde Azerbaycan'in ve diger Turk Cumhuriyetleri'nin haklarini mudafa etmelidir. Sadece men dusunurem ki, yeni Turk Cumhuriyetleri'nin guclenmesi ve dunya birliginde onemli yer tutmasi Turkiye'nin de milli meraklarina uygun bir isdir. Buna gore isler gormek mumkundur ancak yine de soyleyirem; Turkiye oz meraklarina zid gitmeden bu isi gorsun.
MEHMET BINAY: Turkiye ile diger Turk Devletleri arasinda Avrupa Birligi'ne oxsayan bir ekonomik birlik mi olsun dersiniz?
ISA GAMBER: Avrupa Birligi etnik birlik degildir. Onlarin birligi regional birlikdir ve mence biz de etnik yox regional birliklerin ustunlugune calismaliyig. Turk Devletleri de oz aralarinda medeni ve manevi butunlugu saklamaya calismalidirlar. Ozellikle Elifba'larin (alfabe) yakinlasmasi, dillerin ve lehcelerin yakinlasmasi..., birbirlerini daha asan (kolay) anlasmalari icun bu isler yapilmalidir. Ve bu hasiste karsilikli ekonomik projeler hayata gecirilmelidir. Medeni ve ekonomik sahada isler zamanla goruldukce zaman, ozu sonraki kararlarini hamimiza(hepimize), butun Turk politikacilarina dikte edecektir. Men Turkiye'nin Cumhurbaskani Sayin Suleyman Demirel'in bir sozu ilen cox raziyam ki, o Turk Halklari'nin son kurultayinda bir soz soyledi; "Turk Cumhuriyetleri'nin, Turk Halklari'nin birbirlerine yakinlasmasi hec kimi narahat (rahatsiz etmek) etmemelidir. Ama narahat etse bile bu bizi meraklandirmaz".
Bircok birlikler formalasibdi, ornegin Avropa Birligi, Avropa Surasi, NAFTA, vs. bunlar cok duzgun istikametde giden birliklerdir. Profesyonal ve planli gitmektedirler. Yeni formalasan birliklere bakak, Mustakil Devletler Birligi var, bu Rusya tarafindan belirlenen bir birlik. Bu birligin hicbir perspektifine, gelecegine men inanmiram cunku tepeden inme bir birlikdir.
MEHMET BINAY: Azerbaycan'a hicbir faydasi olmaz deyirsiniz.
ISA GAMBER: Men umumiyetle bu birligin gelecegine inanmiram. Her bir birlik beraber uyumlu sekilde kurulmalidir. Bir ulke, bir devlet orada daimi baskanlik edecekse, bu birlik degil imperianin yeni bir variantidir. Diger bir birlik Garadeniz Isbirligi'dir. Bu merakli bir birlikdir...
MEHMET BINAY: Turgut Ozal tarafindan kurulan.
ISA GAMBER: Bele merakli bir istikametdir. Burda ortaglar inkisafinin muhtelif seviyelerinde olan ulkelerdir. Muhtelif dillere, muhtelif politik sistemlere ozgu milletler bir araya gelip bu isi yapmak isteyirler. Burda basarili bir is cikabiler. Cunku kimse demir ki, "Men diyecem, siz edeceksiniz". Hami(hepsi) esit haklardadir. Devletler arasinda farklar coxdur; ister askeri, ekonomik gucler muhtelifdir. Ancak ortak meraklar soz konusudur ve bu meraklar bircox farklara ragmen bu devletlerin birlikte islemesini zorunlu kilmaktadir.
Etnik Birliklere yeniden gelende, biz Turk Halklari'nin beynelhalk platformda birlikte hareket etmelerinin lehindeyiz. Bu regionda baska etnik alianslar vardir. Mesela Rusya, Ermenistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Sirbistan Birligi barede danisiklar gelir ve isler de gelir. Ve eger prosesler bu sekilde devam eylese; etnik, dini zeminde yaranmis birliklerin karsi durmasi baslansa ,mene oyle gelir ki, bunlar hecbirseyi goturmeyecek. Oyle ki etnik zeminde kurulan birliklerde dusunerek adimlar atmaliyik. Onemlidir ki, hansi devlet hansi devlete daha cok inanir, daha cok rabet besleyir, bunlar bilinir. Dusunerek politika kurulmalidir.
MEHMET BINAY: Men Amerika'da, Kongre'de praktika yapan da gordum ki, muayyen etnik gruplarin cox etkili lobi faaliyetleri var. Ermeni Lobisi'nin etkilerini Ermenistan-Azerbaycan harbinde gorduk. Fakat bir ortak Turk Lobisi yok. Ve Turkiye'nin ozunun lobisi de gerektigi kadar guclu degil. Butun Turk Devletleri'nin meraklari ortak olanda bir Dunya Turk Lobisi'ne ihtiyac var. Bu konuda sizin dusunceniz nedir?
ISA GAMBER: Tamamen raziyam. Boyuk devletler ile iliskilerde lobinin faaliyetine boyuk ihtiyac var ve lobi cox problemlere cozum halledebiler. Amerika Birlesmis Statlari'nda ise yuzminlerlen, milyonlarlan Turk menseli insanlar yasayir ve bunlar guclerini, sozlerini bir yere goysalar cox problemleri cozebilerler. Teessuf ki helelik(simdilik) birlik alinmir. Azerbaycan'in lobisi yox seviyesindedir. Lobi yaratmak konusuna zayif milletlerin daha cox ihtiyaci var. Ama biz Turklerde ne kadar cox problemlerlen ozlessek de, aci maglubiyetlerlenle ozlessek de ozune bir hayranlik var. Ozumuzu cox boyuk hissederik, cox arhayik hissederig. Bu nedenle birlikte hareket edersek cox daha boyuk isler yapabilerig. Bu gorus nazari bir gorustur, ancak is gorulsun ku lobi yaransin, hemvatanlerimizi, soydaslarimizi harici ulkelerde bir araya getirelim. Azerbaycan'dan mi, Turkiye'den mi, Iran'dan mi baska ulkeden cikmasi ehemmiyeti olmadan... Bunun icun de entegrasyon lazimdir. Dilde ve kulturde danisiklik lazimdir...
MEHMET BINAY: Menim lobi koymada gordugum problem devletlerin ortaglasa islememesidir. Mesela Turkiye'nin lobi kurmaya verdigi destegi Iran hicbir vakt vermeyecekdir; meraklar farklidir. Bu hususta gorurem ki lobi kurulmasi devlet destekli ya da hususi olmak zorundadir. Ozellikle hususi ve individual insiyatif lazimdir.
ISA GAMBER: Duzdur. Turkiye bu sahada muayyen isler gorur, Iran'in bu sahada is gorecegini gozlemek deymez cunku meraklari farklidir. Azerbaycan'in Aliyev hukumeti, sizinle raziyam, bu sahada meraklanmiyor cunku burda onun icun kazanc yoktur.
MEHMET BINAY: Tekrar Azerbaycan'a donelim; dun (11 Eylul 1996) inkisaf eden olaya: Guclu siyasi kisiliklerden Parlamento sozcusu Guliyev'in Aliyev tarafindan gorevden alinmasindan sonra Aliyev Rejimi acisindan nasil bir era(donem) baslayacak? Aliyev diktatoryasina fayda mi getirecek yoxsa zarar mi?
ISA GAMBER: Bu bir taraftan iktidarin konsentrasyasidir, yigimidir guclu bir merkeze dogru. Diger taraftan da iktidarin sosyal bazinin zayiflamasidir. Resul Guliyev'in arkasinda olan kuvvetler var idi ve tabii ki onun iktidardan gitmesi iktidarin kuvvetini zayiflatacak. Menim dusuncem ozellestirme ile, hususilestirme ile ilgili bir mesele idi bu anlasmazlik. Ve diger sahalarda da meraklarin tokusmasi ile baglidir.
MEHMET BINAY: Iki klanin tokusmasi mi, dersiniz?
ISA GAMBER: Bir klanin dahilinde tokusmasidir. Mulkiyetin bolunmesi ilen bagli bir tokusmadir. Ama men dusunmurem ki tokusan bu muhtelif formalarda parlamentoda muhalefet olacaktir.
MEHMET BINAY: Musavat'in gelen demokratik secgilerde iktidara gelme ihtimali nedir? Bu konuda ne diyebilirsiz?
ISA GAMBER: Biz ozumuzu medhetmek istemeyiz ama Musavat bugun Azerbaycan'da demokratik secgi olanda onde olacak.
MEHMET BINAY: Milli Halk Cephesi'nden daha ileride olacak diyorsunuz.
ISA GAMBER: Mumkundur.
MEHMET BINAY: Peki Milli Halk Cephesi ile koalisyona gerek olurmu?
ISA GAMBER: Azerbaycan presidansiyal sisteme sahiptir. Ana ganun buna olanak vermeyir. Ancak biz bu hususta demokratik partileri, Halk Cephesi ve bazi diger demokratik partileri birlikte islemeye cezbederiz.
MEHMET BINAY: Neft(petrol) siyasetinde bir degisiklik yapmayi planlarsaniz? Simdiki neft siyasetinin hatalari nelerdir?
ISA GAMBER: Hatalar coxdur. Neft siyaseti ilen meraklanirsaniz Sabit Bagirov Bey ilen de gorus eyleyin. Ozu neft meselelerinde avtoritedir. Biz 1993 ilinde yazin sonunda bir deklarasya verdik. Orda sartlar koyduk ki, hansi Gerb(bati) firmasi ve diger firmalar bu sartlari kabul etmelidirler. Kabul etmeyirse bu projelere giremez. Ve bir ay muhdet verildi ki kampanyalar, firmalar sozlerini versinler. Bir ay gecmedi ki, hamsi imza attilar ve bizim sartlari kabul etdiler. Ancak sonra Iyun(haziran) olaylari oldu Azerbaycan'da iktidar degisti. Ve artik biz dikte etmedik, gerb kampanyalari Azerbaycan'a dikte etmeye basladilar; Neft kontraktlari nasil olmalidir diye. Ve biz bu barede cox sey itirdik. Uc ildir kontrakt imzalanibdi hele hicbir is yoxdur ortada ve Bati'nin hicbir finans yatirma meraki yoxtur. Onlar dirler ki kucuk paylarlan petrolu cikarmaga baslasinlar ve bu petrolu sata sata elde etdikleri parayi yeniden buraya yatirsinlar. Yani boyuk bir yatirim fikirleri, planlari yoxdur buraya. Bizim (Milli Halk Cephesi zamaninda) zamanimizda imzalanan kontraktlar ilen indi imzalanan kontraktlar arasinda cok farklar var. Kisaca soyleyirem ki, bizim sartlarimiz Azerbaycan'a daha faydali idi. Bizim kontraktda gosterilirdi ki hansi zamanda hansi is gorulmeliydi. Indiki kontraktda ise o dagiglik, muhdetler gosterilmirdi. Biz tabii ki bu meselede Bati ilan diger ulkelerlen emekdaslik etmek fikrindeyig cunku tek basina bizim ne tehnologyamiz ne de kapitalimiz yoxdur denizden petrol cixartmaga. Ancak bu sartlarin Azerbaycan'a daha uygun olmasini isteyirig. Kontraktta islemek isteyen ulkelerin de Azerbaycan'a menfi munasebet gosteren ulkelerin olmasini isteyirik. Ve butun petrol yataglari hakkinda bugun kontrakt baglamanin taraftari degiliz. Indi ise butun yataglar uzerinde kontrakt baglanir, buna ihtiyac yoxdur. Ayrica neft de sonsuz degildir. Bu nedenle bes kontrakt baglamak yerine bir tane baglayip ileride diger kontraktlari daha iyi sartlarda baglamak olabiler.
MEHMET BINAY: Neftin yaninda, neftden elde edilen gelir ilen Baki'yi ve Azerbaycan'i bu regionun finans paytahti da yapmak mumkun.
ISA GAMBER: Potansiyal vardir. Azerbaycan'i bolgenin finans, kapital merkezine cevirmek de mumkun, Dunya'nin tum halklarina, devletlerine borcu olan bir ulkeye de cevirmek mumkun.
MEHMET BINAY: Ki sizin onunuzde 73 illik tarihi olan Turkiye var. Turkiye'nin yaptiklari hatalar var.
ISA GAMBER: Tabii ki var, ama bizimkiler o hatalari tekrarlamaklan mesgul olublar...
MEHMET BINAY: Isa bey kiymetli vaktinizi ayirdiginiz icun cox sagh olun. Cevaplariniz, Azerbaycan'i ve demokratik Musavat Partiyasi'ni tanimak icun cox faydali oldu.
ISA GAMBER: Siz de sagh olun. Ilk defa Baki'desiniz?
MEHMET BINAY: Ilk defa Azerbaycan'da ve Turkiye haricinde bir Turk Devleti'ndeyim. Menim icun Azerbaycan'a bu ilk gelisim hem kulturel ve sahsi manada tanis olma, hem de siyasi meseleler ilen daha yakindan alakadar olmama sebeb verdi. Allah goysa master dissertatsiasini bitirende jurnalist olarak Kafkas ve Turk Dunyasi siyasi ve iktisadi meseleleri uzerinde islemek niyetindeyim. Menim dilegim Azerbaycan'da basin azadligi daha inkisaf eylesin ve Bati Medyasi'nin Gurcistan'da, Tiflis'de olan ofisleri Baki'ye gelsin. Azerbaycan her bakimdan gelecekte Kafkas'in iktisadi ve de siyasi paytahti olacak.
Tekrardan cox sagh olun.
ISA GAMBER: Cox shad oldum.
3 Kasim 1996
Istanbul
©COPYRIGHT 1997 TURKIYE NET (Her hakki saklidir).