Basbakan Necmettin Erbakan'in Iran Cikartmasi

Turkiye'nin Refah lideri yeni Basbakani Necmettin Erbakan'in ic politikasi oldugu kadar, daha onceleri uzerinde cok sik durdugu dis politika vaatleri iktidarda ne olcude gerceklesecek diye cok merak ediliyordu, orneklerini gormeye basladik:

Ilk onemli mesajlari basbakanliginin ilk gunlerinde aldik. 4 Temmuz 1996 aksami Ankara A.B.D. Buyukelciligi'nde verilen "Independence Day" kutlamalarina Erbakan ilk gelen ziyaretcilerden biriydi. Ciller de kutlamada bizzat bulunmus Amerika'ya boylelikle ilk baglilik ve sadakat mesajlari verilmisti. Daha sonralari gundemde Kuzey Irak'taki calismalarina Turkiye'den devam etmekte olan "Cekic Guc"un suresinin uzatilma konusu geldi. Erbakan bu konuda da Amerika'ya secim secim oncesinde ve hukumet kurulmadan onceki beyanlarina aslinda ters dusen olumlu mesajlar gonderdi; Cekic Guc'un suresi uzatildi. Israil ile de iyi iliskilere devam edilecegi belirtildi. Erbakan boylelikle dis politika cizgisinde diger Bati yanlisi Turk liderlerinden daha farkli hareket etmeyecegi izlenimini verdi.

Fakat ilk dis gezinin Iran'dan baslamak uzere Pakistan ve daha sonra Uzak Dogu'ya gidecegi haberleri yeni bir cizginin isaretcisiydiler. Ilk dis gezinin Iran'a ya da Suriye'ye yapilmayacagi iddia edilmisti. Soylenenelerin tam tersi ile karsilasti Turkiye ve Dunya. Erbakan'in oncelikle Iran'i ziyaret etmesi demek Bati Dunyasi icin onceden sezdigi alarm zillerinin calmaya baslamasi demekti. Amerika ozellikle senelerdir uluslararasi devlet teroruyle mucadelede kaynak ve hedef ulke olarak Iran'i ilan etmis ve bu ulkeye karsi her turlu ambargo ve engellemeyi yururluluge koymustu. Ayrica Iran'a diger ulkelerin de ekonomik isbirligi ile mal satmasini engellenmek istiyordu. Buna ilk olarak Bati Avrupa devletlerinden Iran ile dis ticaret hacmi onemli bir boyutta olan Almanya karsi cikmisti. Alman sirketleri Iran'a teknoloji ve urettikleri endustriyel urunleri halen satmaktalar.

Almanya yapiyor, biz neden yapmayalim fikri ile yola cikmis olan Erbakan ve danismanlari ilk dis ziyareti Iran'a yaparak kamuoyunda puan toplamak istediler. Ulasmak istedikleri:

Erbakan yukaridaki noktalara deginerek Turkiye'nin su andaki ekonomik, milli emniyet ve uluslararasi imaj ile bolgesel liderlik kimligi sorunlarina el atmis oldu. Uzun zamandir savundugu "Musluman Kardesligi" ve "Islam Birligi" konularina da boylelikle yatirim yapti. Bir daha ki secimi dusunen ve koalisyonla degil tek basina iktidar olmak icin kendi kisiligi ve muhtesem "Refah Partisi Orgutu" ile calisan bir politikaci icin son derece yerinde verilmis ve kisa vadede kendisine yarar saglayacak olan bir davranistir bu. Kisa vadede kazanilmis uluslararasi flas yenilikler ve basarilar Erbakan'a kuskusuz puan kazandiracaktir. Peki Turkiye'ye neler getirecek? Simdi bunlari inceleyelim:

Iran ile ekonomik iliskilerin gelistirilmesi, dogal gaz anlasmasinin yururluluge konulmasi ve emniyet sorunlarinin giderilmesi ile Iran'in Kafkasya, Orta Asya ve Guney Asya ucgeninde gecit olma jeopolitik konumu Turkiye tarafindan daha iyi kullanilmalidir. Fakat Turkiye'nin yeni Iran cikartmasinda Basbakan Erbakan ve ekibinin stratejik ve ileriye donuk degil, Machiavelli-vari yapilmis planlar ve acemi dis politik adimlar ile konuya yaklastigi sadece Erbakan'i taniyan uzmanlar tarafindan degil Iranli siyasetciler tarafindan da anlasilmistir.

Ilk olarak Turkiye'nin yaptigi bu tarihi yeni dis politik cizgide Turkiye'nin Disisleri Bakani nerededir? Bu konuya bakis acisi ve gorusleri nelerdir?

Tahrana giden Turk Ekibi arasinda Erbakan'in ozel makam soforunun ve bazi yakinlarinin, kisacasi oraya yakismayan, orada hic isi olmayan kisilerin devlet yetkilileri ve mustesar olarak bulunmalari utanc verici bir durumdur! Iran'daki yetkililer ve devlet ileri gelenleri acaba bu turden acemilikleri fark etmiyorlarmi?

"Iran ile herseyi ayni dusunuyoruz" gibi bir aciklama ile Iran'a kendini en zayif noktasindan gostererek kendini ele veren Erbakan'i Iranli Devlet adamlari ne kadar ciddiye aldilar. Acaba Iran ile Turkiye neleri ayni dusunuyorlar? Bu sorunun cevabini Turk milletinin bilmek isteyecegi gibi, Turkiye'nin Cumhuriyet Tarihi boyunca muttefiki ulkeler, en onemlisi de Amerika da bilmek isteyecektir.

Turkiye, Iran gibi uzun yillardir butun yaptirimlara ragmen kendi dogrulari cercevesinde tum dunyaya boyun egmeyen ve halen bu turden radikal ve totaliter bir rejim icinde yonetimi elden birakmayan Iranli siyaset adamlarinin karsisina cok daha farkli bir yapi ve imajla cikmaliydi. Turkiye, Iran'i terorden vazgecirmeye niyetli ve Orta Dogu (Suriye-Turkiye iliskileri) barisina da zorlayici bir kararlilikta ve sertlikte olmaliydi.

Iran gezisinin ve yankilarinin taze oldugu bu gunlerde Turkiye basini ve kamuoyunda iki genel gorus seziyorum:

Ilki; Refah yanlisi Islamist cevrelerin Islam Birligi yanlisi, Arap Ulkeleri ve Iran ile "Musluman Kardesligi"nin kurulma yolundaki istekleri,

Digeri ise bunun tam tersi Erbakan'in Turkiye'nin Dogu'suna yonelik yaklasimlarina karsi, Iran ile yapilacak herhangi bir iliskiye hayir diyen "Bati Yanlisi" kesim. Bu gorusun savunuculari Turkiye'nin Iran'la girecegi iliskinin "kayitsiz sartsiz" Amerika ve Bati ile olan iliskilerine zarar verecegini ve bu turden bir yakinlasmadan tamamen kacinilmasini savunuyorlar.

Ozellikle Amerika'da Baskanlik ve Kongre Secimleri oncesinde kamuoyunu etkileyecek dis kaynakli haberlerin basinda Orta Dogu Barisi'nda meydana gelecek aksakliklar ve "Siyasi Radikal Islam"dan gelen yeni haberler olacaktir. Turkiye'nin Dogu'suyla gelistirdigi iliskilerin Bati Medyalari'nda "Yeni Ocu, Islam" adi ile de aktarilacagi kesindir. Unutmayalim 1990/91 senesinde ortaya cikan Korfez Krizi'nde merhum Cumhurbaskani Ozal'in akilci Amerika yanlisi politikasi ile Turkiye, Amerika'da adeta bir kahraman ve en iyi dost ulke olarak tanitilmisti. Korfez Krizi'nin ardindan Turkiye adeta unutuldu. Amerikan Kongresi'nde Ermeni meselesinden dolayi Turkiye'ye verilen yardimin kesilmesi gundeme getirildi. Turkiye'nin son bes sene icinde Irak'a uygulanan ambargodan oturu 20 milyar dolarin uzerinde ekonomik kayiplari vardir. Kuzey Irak'ta kurulan Otonom Kurt Bolgesi'nin de Turkiye'nin Kurt sorununa hangi olcude faydasi oldugu da tartisilir bir konudur.

Bu nedenlerden dolayi Turkiye'nin artik Bati'yi incitmeden ve Bati Aliansi'ndan cikmadan daha bagimsiz ekonomik ve siyasi politikalara dogru yonelmesi gerekmektedir. Almanya'nin Iran ile surdurdugu iyi ticari iliskileri gerceklestirmek Turkiye'nin de hakki olmalidir. Tum atilacak adimlarin Bati'ya yonelik daha diplomatik tanitimlarla yapildigi taktirde Bati'dan ayrilmadan Turkiye'nin yararina gerceklestirilebilecegi kanisindayim.

Mehmet Binay

13 Agustos 1996

Çanakkale

©COPYRIGHT 1997 TURKIYE NET (Her hakki saklidir).

 BÜYÜTEÇ Arsivi