Türk Dünyasi, 21.Yüzyil'in Odak Noktasinda... Türk Dünyasi Cografyasi

ELCiBEY NEDEN BAKÜ'YE GERi DÖNDÜ?

II. Bölüm

FRANKFURT a.M. - 13 KASIM 1997

30 Ekim tarihinde Elcibey'in dort yillik bir siyasi surgunden geri donmesi bolge ile ilgili guclerin gozlerinin Baku'ye siyaset sahnesine cevrilmesine neden oldu. Ozellikle 1998 yili icinde yapilacak olan baskanlik secimleri oncesinde Elcibey'in muhalefete aktif olarak yeniden geri donusu ulkede demokrasi acisindan hareketlenmenin ve siyasi dengelerin degisebileceginin habercisi.

Azerbaycan ilk cumhuriyetini 1919 senesinde Mehmet Emin Resulzade onderliginde kurmustu. O yillarda demokrasinin ilk denemeleri yapilsa bile kisa bir sure sonra ulke Bolsevik devrimi tarafindan ele gecirildikten sonra demokrasiye 70 yillik bir ara vermek zorunda kaldi.

Bugun Soguk Savas'in ve ulkenin bagimsizligina kavusmasinin uzerinden kisa bir sure gecmesine ragmen Azerbaycan, diger Turk cumhuriyetleri arasinda siyasi olarak en dinamik ve en hareketli ulkelerden biri durumunda. Bunda ulkede 19.yy sonlarindan itibaren baslayan demokrasi ve bagimsizlik yanlisi siyasi entellektuel akimlarin etkileri de buyuk.

Azerbaycan, 1990'li yillarla bagimsizligina kavusmasi ardindan gercek bir demokrat olan Elcibey doneminde demokrasi adina onemli ilerlemeler kaydetti. Ancak siyasi entrikalar ve dis guclerin (Rusya, Iran, Turkiye,..) yaptiklari mudahaleler nedeniyle demokrasi yolunda emin adimlarla ilerlemek hicbir baskana bugune kadar nasip olmadi. Elcibey, siyasi entrikalar ve sonunda da askeri bir darbe ile siyasetten uzaklastirildi. Elcibey'in gidisiyle demokraside bir duraksama yasandi. 1993'ten bu yana baskan olan Haydar Aliyev ise ulkenin bagimsizliginin saglam temellere oturtulmasi icin demokrasiden odun verdi, basin haklarini kisitladi, muhalefeti guc sartlar altinda yasatti.

Ancak bir suredir Baskan Aliyev de demokrasi siyasetinde bazi degisiklikler yapmayi gerekli gormekte. Bugun hem icten hem de distan yapilan baskilar nedeniyle demokrasiden surekli olarak odun verilemeyecegini Baskan Aliyev de acik olarak anlamis durumda. Ozellikle 1998 yilinda yapilacak secim oncesinde Aliyev'in dis siyasette yakaladigi istikrar ve edindigi itibara ic siyasette de gunahlarindan soyunarak basarili bir profil cizmesi gerekiyor. 74 yasindaki Baskan Aliyev, kuskusuz ulkenin bir donem daha baskanligini yurutmeye niyetli...

Peki Baskan Aliyev'in onumuzdeki secimleri de kazanabilmek icin nasil hareket etmesi gerekiyor? Bugun ic siyasette karsilastigi tabloda secimi kazanmasini engelleyecek unsurlar neler olabilir?

Oncelikle Aliyev'in en buyuk rakibi ulkedeki muhalif gucler olarak karsimiza cikiyor. Muhalefetin guclenmesinin sebepleri oncelikle ulke capinda gecerli olan kotu ekonomik sartlarda, diger yandan da demokrasi eksikliginde yatmakta. Aliyev taraftarlarinin siyasi ve ekonomik ranttan yeterince pay alirken, diger genis insan gruplarinin issizlik ve zor sartlar altinda yasamlarini surduruyor olmalari ulkede rahatsizlik yaratmakta. Diger yandan yolsuzluklar, basin ozgurlugunun senelerce kisitlanmis olmasi ve muhalefet liderlerine yapilan baskilar ulke capinda hos karsilanmamakta.

Tum bu nedenlerle son yillarda Azerbaycan'da muhalefet partilerinde gozle gorulur bir guclenme ve halktan gelen yogun bir destek izlenmektedir. Ermenistan-Azerbaycan savasindan basarisiz cikan Elcibey liderligindeki "Azerbaycan Halk Cephesi" muhalefet icinde halen guclu olsa da tarihi hatalarin bedelini odemektedir. Iktidardaki Haydar Aliyev baskanligindaki Yeni Azerbaycan Partisi de ekonomik ve sosyal sorunlar nedeniyle gelecek secimlerde mutlak bir zaferi garanti edemeyeceginin farkindadir.

Bu tabloda geriye son yillarda hizla guclenen muhalefetteki Musavat Partisi kaliyor. Isa Gamber liderligindeki bu parti gelecek secimlerden oldukca guclu cikacaga benziyor. Musavat, hem Niyazi Mehdi imzali dis siyaset doktrini ile hem de Sabit Baguirov imzali liberal ekonomi plani ile Azerbaycan'i 21.yy'a tasiyacak bir parti olma imajini elde etmis durumda. Musavat'in elindeki en buyuk avantaj da bundan once iktidara gelen her partinin zayifladigi rejime de daha girmemis olmasi. Kisacasi Musavat, Azerbaycan'da "Halk Cephesi"nden once muhalefetteki en guclu parti durumunda.

Musavat'in guclenisi ile ulkedeki siyasi, ekonomik ve sosyal tabloyu ustalikla izleyen Baskan Haydar Aliyev'in secim oncesinde karsisina su plan cikiyor:

1. Halk kotu ekonomik sartlar altinda eziliyor ve secim ortaminda iktidarin aleyhine oy kullanabilir!
2. Musavat Partisi gun gectikce gucleniyor!,
3. Elcibey'in surgunde olmasi ve yerine gorev yapan genc ve dinamik Ali Kerimli'nin halk icinde ragbet gormesi gereksiz yere "Halk Cephesi"ni de kuvvetlendiriyor!,

Diger yandan:

1. Demokrasiden odun vermek hem icerideki havayi gerginlestiriyor, hem de disarida ulkenin unvanini lekeliyor!,
2. Elcibey'i Nahcevan'da surgunde tutmak demokrasi sicili acisindan sakincali!,
3. Secim oncesinde her bakimdan kusursuz bir Aliyev yaratmak gerekiyor!

Secimleri kazanmaya kararli Baskan Aliyev'in siyasi dengeyi kendi lehine cevirmesi icin surgundeki devrik lider Ebulfez Elcibey altin kadar degerli ve muhalefeti zayiflatmak icin de bicilmis kaftan. Elcibey'in Baku'ye geri donmesine Aliyev'in bu kadar kolay evet demesinin ardindaki nedenler cizdigimiz tabloda apacik ortaya cikiyor.

Guzel Sehir Baku'de secim oncesinde muhalefetin de iktidarin da isi zor gorunuyor! Dilegimiz, ne olursa olsun gelismelerin kardes Azerbaycan halkinin lehine olmasi...

1998 baskanlik secimi oncesinde Azerbaycan'i Buyutec altinda tutmaya devam edecegiz.

Esen kalin...

Mehmet Binay

mbinay@turkiye.net

 

© COPYRIGHT 1997, TURKIYE NET (www.turkiye.net)

BÜYÜTEÇ Arsivi