ViZYON / Editörden

Bugun Cumhuriyet Bayrami. Bundan tam 74 yil once Ataturk ve arkadaslari bugunun cagdas Turkiye'sinin temellerini attilar. Onlar, bir imparatorlugun sancili ve uzun cokusunun ardindan 20.yy'in calkantili yillarinda zor sartlar icinde Turkiye'yi isgal kuvvetlerinin elinden kurtarmakla kalmayip cagdas bir devletin temellerini de attilar.

Turkiye, Orta Dogu - Kafkaslar - Balkanlar ucgeninde halen ayakta kalabilen guclu devletlerden biri olarak bugune ulasabildi. Bu 74 yil icinde tarihin en buyuk ideolojilerinden biri Sovyetler Birligi'nde cokuntuye ugradi. Komunizm, insan dogasina ve kapitalizme yenildi. Turkiye'nin ittifak icinde oldugu Bati Blogu, Soguk Savas'i kazandi...

Geriye bakildiginda bir asra yaklasan zaman zarfinda Ataturk ve arkadaslarinin o zaman icin en cagdas devlet anlayisini, coken bir devasa imparatorlugun kullerinden ortaya cikardiklarini goruyoruz. O gunlerde atilan temeller uzerinde ilerleyen Turkiye, uzun Soguk Savas yillari boyunca hangi tarafin savasi kazanacagi belli olmayan bir ortamda dogru tarafta yer aldigini da 1989'da komunizmin cokusu ile tum dunyaya kanitladi. Hatta 1980'li yillarin ortalarinda Bati Blogu'nun icinde yer alan Almanya'da bile Dogu'nun mu Bati'nin mi dogru yoldan ilerledigi tartismalari devam etmekte idi. Bugun 1980 ve 90'larda dunyaya acilan ve serbest pazar ekonomisinin sartlarini yerine getirmeye calisan Turkiye, dunyanin bugun icin en guclu ulkesi olan ABD'nin ticaret bakanliginin kayitlarinda dunya uzerinde gelismeye en musait ve gelecek vadeden 12 ulkeden biri olarak geciyor.

Turkiye Cumhuriyeti, yine bir Turk devleti olan Osmanli imparatorlugu'nun mirascisi. Bu nedenle de Ataturk ve arkadaslari, coken bu devletin yerine bir yenisini kurarken bir oncekinin basarisizliklarinin nedenlerini de hesaplamak durumunda kaldilar. Devasa Osmanli imparatorlugu'nun dayandigi bazi unsurlar bu devleti yuzyillar suren bir eritme surecine sokup, yok etmeyi basarabilmisti. Nedir bunlar?

SABAH gazetesi yazari Hasan Cemal bu nedenleri iki maddeye bagliyor: "Devlet ve toplum duzenindeki din damgasi..." ve "Cok milliyetli etnik yapi..." Bu tehlikelere karsi olusturulan onlemleri Hasan Cemal uce ayiriyor:

Bugun 74 yil sonra geriye bakildiginda bu maddeler basariyla uygulandi mi, uygulanmadi mi? Faydalari ve zararlari ne oldu?

Ataturk kuskusuz dine inanmiyordu. Bu onun kisisel inanci, tercihiydi. Ancak cumhuriyetin ilk asamasinda neredeyse tum dini faaliyetler yasaklandi. Ataturk'un ardindan da yumusatilan yasaklar ardindan ortaya ulkenin dini cesitliligi icinde sadece Sunni kanada hizmet veren bir kurum yaratildi: Diyanet Isleri Bakanligi. Seriat taraftarlarinin faaliyetlerini kisitlamak icin dinin devlet islerine karismamasi prensibi icinde din isleri bakanligi kuruldu. Din, devlet siyaseti tarafindan tarafli olarak yonlendirildi. Sunniler disindaki tum inanc boylari ve diger dinler gormezlikten gelindi. Ortaya Sunni ve laik bir devlet anlayisi cikti. Turkiye bu yapilan yanlislardan cok zarar gordu. Her firsatta dini siyasete alet eden cesitli siyasi kanatlardan politikacilar da siyasi islam'in gun gectikce gelismesine yardimda bulundular. Diger yandan bastirilan tum dini inanclar Cok Kutuplu Dunya Duzeni'nin sonunda saklandiklari yerlerden ciktilar. Bugun Turkiye'de yasanan tablo da tum bu yapilan yanlislarin eseri oldu.

Hasan Cemal'in bahsettigi ikinci ve ucuncu onlemler devletin ve ulkenin birliginin saglanmasi ve milliyetcilik bilincinin guvence altina alinmasi icindi. Osmanlinin devasa topraklarindan kopup gelen kirk milletten insanin bir arada tutulabilmesi icin boluculuge ve etnik milliyetcilige yer olmamaliydi. Yeni kurulan ulusal devletin Dunya uzerinde halen esmekte olan milliyetcilik akimlarindan etkilenmemesi ve bir butun olarak yasamasi gerekiyordu. Nitekim bugune kadar eksikleri de olsa ortak bir Turk vatandasi kimligi yaratildi. Ancak bu kimlik Turk Olmak ile cagdas Turkiye vatandasligi arasindaki ideolojik farklari dikkate almadigi icin sorunlar yaratmaya basladi. Ekonomik ve sosyal yonden ihmal edilen Dogu illerinde Turkiye'nin Dogu-Bati uyusmazligindan ortaya bir cesit kurtulus umit eden Kurt Milliyetciligi ortaya cikti. Bu yoredeki insanin hem duygusal hem de sayisal mutsuzlugunu kullanan siyasi meshur ic ve dis gucler de bu insan gruplarinin politize edilmesine yardimci oldular.

Soguk Savas suresince komunizm Turkiye'de yasaklandi. Bu yasagin nedenleri Turkiye'nin iki kutuplu dunya duzeninde sectigi saf nedeniyle cok belirgindi. Ancak siyasetciler komunizm yasagini uygulamaya calisilirken siyasi felsefede komunist ve sosyalist dusuncelerin farkini gormek istemediler.

Bugun bircok Avrupa devleti, sosyal ve hukuk devleti butunlugunu serbest pazar ekonomisi icinde yakalamissa bunda sosyal demokrat siyasi ve entellektuel kanadin buyuk rolu vardir. Bugun Fransa'da da Ingiltere'de de Yeni Sol, cagin kapitalist anlayisi ile sosyal demokrat siyaset felsefesini ayni cercevede yogurmaya calisiyor. Salt kapitalizmin ekonomik ve sosyal tum sorunlarin ustesinden gelemedigi gercegi Dogu Blogu'nun cokusunden sekiz sene sonra kabul gormus durumda.

Turkiye'de siyasette sol kanat komunizm yasaginin yanlis uygulamalari nedeniyle hicbir zaman cagdas manada olusamadi. Turkiye, bugun siyasi dengesizlikten dogan geri kalmisligini gercek bir sosyal demokrat olusumu gelistirememesinden dolayi yasiyor. Dunya uzerinde Sol ve Sag kokenli gorusler, her gecen gun birbirlerine daha da yakinlasip, ekonomik ve sosyal sorunlara cozum onerileri bulmaya calisiyorlar. ABD'de Sag ve Sol 1990'li yillarla birlikte birbirlerinden taktik ve siyasi program calmaya basladilar. Demokrat Partili Baskan Clinton Amerika'da liberalligi yeniden yaratti, Cumhuriyetci Parti'den Newt Gingrich ise bu partinin daha once cesaret edemeyecegi sosyal meselelere egilmeye basladi.

Turkiye, sag ve sol dusuncenin demokrasi altinda rahatca gelisebilecegi bir sistemi yaratamadigi icin bugun de Soguk Savas'in ardindan dunya uzerinde olusmaya baslayan yeni akimlara ayak uydurmakta gucluk cekiyor. Bu nedenle uzun sureli sancilari kisa bir zaman araligina sigdirmaya calisiyor. Boylelikle toplumsal tabakalar ve siyasi kurumlar yapilmasi gerekli reformlari kaldiramiyor.

Ataturk, Cumhuriyet'in 10.Yil Kutlamalarindan yaptigi konusmasinda "Fakat yaptiklarimizi asla kafi goremeyiz. Cunku daha cok ve buyuk isler yapmak mecburiyetinde ve azmindeyiz." diyor. Ataturk ve arkadaslari 1923'te kurduklari genc ve dinamik yeni devletin 74 yil sonra bu asamada olacagini dusunebilirler miydi? Onlar kuskusuz kendi caglarinin en cagdas, en ilerici devrimini gerceklestirmislerdi ve bu devletin temellerini de yenilikci bir anlayisla tasarlamislardi...

Bugun de Ataturk ve arkadaslarinin 1920'li senelerde attigi cagdas ve ileri goruslu temeller, Kafkaslar - Orta Dogu ve Balkanlar ucgeninde onemi ve agirligi tartisilmaz bir Turkiye olarak ayakta durmamiza imkan veriyor. O yillarda kurulan devlet halen ayakta, Lenin'in yani basimizda kurdugu devasa imparatorluk 70 yil icinde cokup gitti ve arkasinda cagin sartlarina ayak uydurmakta gucluk ceken yuzmilyonlarca insan birakti.

Bir tarafta Anadolu insaninin bitmek tukenmek bilmeyen, yenilige ve gelismeye acik dinamizmi ve uretime gecirilmesi gerekilen enerjisi, dunyayla rekabet icinde olabilen bir serbest pazar ekonomisi anlayisi var. Diger tarafta da caga ayak uyduramamis, gerekli siyasi reformlari gerceklestirememis olan bir devlet yapisi...

Turkiye'nin artik kabugundan cikip, dunyaya acilmak isteyen insan topluluklarini baris icinde kendi bunyesinde barindirabilmesi icin yeni bir reformlar zincirini gerceklestirmesi gerekiyor. Ataturk ve arkadaslari zamanin zor sartlari icinde radikal bazi yenilikleri yapmayi kacinilmaz gormuslerdi. Bugun de ulastigimiz bu noktada cagin gidisatina ayak uydurmak icin bazi yenilikleri gerceklestirmemiz, kangren olmus islemeyen parcalarimizi da kesip atmamiz gerekiyor.

Turkiye'nin sahip oldugu renkli, etnik ve kulturel kimligi ayni mekanda birbirinden faydalanarak ortak bir gelecege dogru calisan iktisadi, bilimsel ve entellektuel beyin gucune cevirebilmesi gerekiyor. Turkiye'nin hukuk devleti temellerine oturmasi icin, siyasette yasanan yolsuzluklarin bertaraf edilmesi icin, insan haklari gunahlarindan dolayi utanmayacak bir hale gelmemiz icin yeni reformlara ihtiyacimiz var.

Ve tum bu reformlari yapabilmek icin de kendi gerceklerimizi, hatalarimizi ve dogrularimizi hakkini vererek tartmamiz gerekiyor. Bunu yaparken daha onceden kantarin topuzunda yapilan hilelerin bugunun sistem bozukluklarini yarattigini unutmayalim.

Not: 27 Ekim gunu yayinlanan yazimizda Birlesik Devletler Toplulugu'nun 23 Ekim'de Moldova'da yapilan zirvesi, "Rusya'nin baskenti Moskova'da yapildi" olarak aktarilmistir. Yazidaki yanlislik giderilmistir. Yanlislik icin ozur dileriz.

-SANALDAN SOMUTA DiLEKCESi-

T.B.M.M BASKANLIGINA,

BIZ ASAGIDA IMZASI OLAN SAHISLAR OLARAK, PARLAMENTOMUZUN SAYGINLIGININ ARTABILMESI ICIN, MILLETVEKILLERIMIZIN HER TURLU YOLSUZLUK IDDIALARINDAN BAGIMSIZ MAHKEMELER ONUNDE AKLANMASINI ISTIYORUZ.

BU NEDENLE, EN KISA ZAMANDA "KURSU OZGURLUGU HER TURLU GUVENCEYE ALINARAK" PARLAMENTER DOKUNULMAZLIGI KALDIRILMALIDIR.

SAYGILARIMLA

Ad, Soyad: ----

E-mail adresi: -----

V i Z Y O N - Editörden

CUMHURiYET 74. YASINI KUTLUYOR!